Świadectwo dla mieszkania pokazuje, jak energochłonny jest lokal i jakie może mieć orientacyjne koszty użytkowania. Jest wymagane przy sprzedaży lub wynajmie, a dla kupującego lub najemcy stanowi dodatkową informację o standardzie mieszkania.

Świadectwo dla domu pozwala ocenić, ile energii budynek potrzebuje do ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody i innych potrzeb użytkowych. Dokument może też wskazać, czy budynek wymaga modernizacji, np. docieplenia, wymiany źródła ciepła lub poprawy izolacji.

Rodzaj nieruchomości ma wpływ na sposób przygotowania świadectwa. Inaczej analizuje się mieszkanie, inaczej dom jednorodzinny, lokal użytkowy czy cały budynek. Prawidłowe określenie rodzaju nieruchomości pozwala dobrać właściwą metodę obliczeń i przygotować dokument zgodny ze stanem faktycznym.

Do przygotowania świadectwa potrzebne są m.in. dane o powierzchni nieruchomości, roku budowy, układzie pomieszczeń, rodzaju przegród, oknach, izolacji, ogrzewaniu, wentylacji, źródle ciepła oraz sposobie przygotowania ciepłej wody. Dane zbierane są na podstawie dokumentacji technicznej, informacji od właściciela, zdjęć, rzutów, a w razie potrzeby także podczas wizji lokalnej.

Świadectwo sporządza się zgodnie z obowiązującą metodologią wyznaczania charakterystyki energetycznej budynku lub części budynku oraz na podstawie aktualnych przepisów techniczno-budowlanych. W praktyce analizuje się m.in. izolacyjność przegród, parametry instalacji, źródła ciepła, wentylację oraz zapotrzebowanie na energię użytkową, końcową i pierwotną.

Po zebraniu danych specjalista analizuje nieruchomość, wykonuje obliczenia energetyczne, przygotowuje świadectwo, rejestruje je w centralnym rejestrze i przekazuje gotowy dokument klientowi. Świadectwo otrzymuje numer z centralnego rejestru i musi być podpisane przez osobę uprawnioną.

Certyfikat energetyczny jest ważny 10 lat od daty sporządzenia. Nowe świadectwo należy wykonać wcześniej, jeśli po jego wystawieniu w nieruchomości przeprowadzono prace, które zmieniły jej charakterystykę energetyczną, np. ocieplenie, wymianę okien lub modernizację ogrzewania.

Wizyta specjalisty może być potrzebna, gdy brakuje dokumentacji technicznej, dane są niepełne lub budynek był przebudowywany, ocieplany albo modernizowany. Wizja lokalna pomaga dokładniej ocenić stan przegród, instalacji, źródeł ciepła oraz innych elementów wpływających na wynik świadectwa.

Po sporządzeniu klient otrzymuje gotowe świadectwo charakterystyki energetycznej z numerem nadanym w centralnym rejestrze oraz podpisem osoby uprawnionej. Dokument może być przekazany w formie papierowej lub elektronicznej, jeśli spełnia wymagania dotyczące podpisu.

Wskaźnik EP określa roczne zapotrzebowanie nieruchomości na nieodnawialną energię pierwotną. Im niższa wartość EP, tym korzystniejsza charakterystyka energetyczna budynku lub lokalu. Obecne świadectwa opierają się przede wszystkim na wskaźnikach energetycznych, a ewentualna klasyfikacja literowa zależy od aktualnie obowiązujących wzorów i przepisów.

Brak przekazania świadectwa przy sprzedaży lub najmie może skutkować problemami formalnymi oraz ryzykiem grzywny. Przy sprzedaży fakt przekazania świadectwa jest odnotowywany w akcie notarialnym, a w przypadku jego braku notariusz poucza zobowiązanego o możliwości nałożenia kary.